Platforma e organizatave të shoqërisë civile për luftën kundër korrupsionit kërkon që Kuvendi i Republikës së Maqedonisë së Veriut të ndalojë menjëherë miratimin e Propozim-ligjit për zbatimin e projektit “Shkupi – Kryeqyteti evropian i kulturës 2028” përmes një procedure të shkurtuar, të paraqitur nga një grup deputetësh.

Ligji i propozuar përcakton që për zbatimin e këtij projekti, Qyteti i Shkupit do të krijojë një Fondacion “Kryeqyteti evropian i kulturës – Shkupi 2028” dhe se Ligji për Prokurimin Publik nuk do të zbatohet për prokurimet e atij Fondacioni.

Platforma beson se Fondacioni, i cili do të themelohet nga Qyteti i Shkupit dhe do të financohet nga buxheti, si dhe nga paratë e Bashkimit Evropian, është një person juridik që, mbi të gjitha bazat, duhet të ketë statusin e një autoriteti kontraktues që duhet të zbatojë dispozitat e Ligjit për Prokurime Publike.

Përjashtimi i Fondacionit të ardhshëm si autoritet kontraktues nga detyrimi për ta respektuar Ligjin e Prokurimit Publik krijon pabarazi të institucioneve para ligjit. Platforma njeh rëndësinë e jashtëzakonshme kulturore dhe sociale të projektit dhe nevojën për zbatimin e tij në kohë dhe me sukses. Megjithatë, rëndësia dhe fushëveprimi i projektit, si dhe fondet e konsiderueshme publike që do të përdoren për zbatimin e tij, kërkojnë një nivel më të lartë, jo më të ulët, të transparencës, llogaridhënies dhe mbrojtjes nga korrupsioni. Prandaj, është shqetësuese që Propozim-ligji jo vetëm që parashikon përjashtime të ngushta për shërbimet unike autoriale ose artistike, por përjashton plotësisht sistemin e përgjithshëm të prokurimit publik, duke përfshirë mallrat, shërbimet, pajisjet, infrastrukturën dhe punimet standarde të ndërtimit për të cilat ka konkurrencë efektive në treg.

Platforma paralajmëron se miratimi i një ligji të tillë krijon një precedent. Përjashtimi i një subjekti nga Ligji i Prokurimit Publik me një ligj të veçantë krijon një rrezik korrupsioni me risk të lartë që mund të përsëritet për çdo projekt të ardhshëm të shpallur prioritet.

Për më tepër, megjithëse Këshilli i Qytetit të Shkupit e themeloi Fondacionin si person juridik, është kryetari i komunës ai që emëron dhe shkarkon anëtarët e Këshillit Drejtues dhe Mbikëqyrjes së Fondacionit, e jo Këshilli. Përveç diskrecionit të gjerë që i është dhënë kryetarit të komunës në procesin e emërimit dhe shkarkimit, për këto pozicione, si dhe për pozicionin e drejtorit, nuk parashikohen kritere dhe standarde minimale që duhet të plotësojnë kandidatët, as nuk përcaktohet një procedurë për kryerjen e përzgjedhjes. Propozim-ligji, siç është përcaktuar në këtë mënyrë, nuk krijon kushte që garantojnë përzgjedhjen e stafit ekspert dhe profesional që do të menaxhojë me Fondacionin. Në të njëjtën kohë, Këshilli i Fondacionit e miraton planin e prokurimit, krijon komitetet, vendos për prokurime të caktuara dhe vendos për kundërshtimet e pjesëmarrësve në procedura. Kjo përqendron fuqitë normative, të menaxhimit dhe të kontrollit brenda të njëjtës strukturë, pa mbrojtje të pavarur të ankimimit dhe pa garancitë e ofruara nga Ligji për Prokurimin Publik. Publikimi i kontratave dhe shqyrtimi pasues janë mekanizma të rëndësishëm, por ato nuk mund të zëvendësojnë konkurrencën publike, procedurat ligjore të paracaktuara dhe mbrojtjen ligjore të pavarur.

Propozimi u paraqit sipas një procedure të shkurtuar, nuk është publikuar në Regjistrin e Vetëm Elektronik Kombëtar të Rregulloreve dhe nuk i është nënshtruar një vlerësimi antikorrupsion të rregullores. Për një rregullore përmbajtja e së cilës është një përjashtim nga mekanizmat e kontrollit, mungesa e një debati publik përbën një rrezik shtesë.

Prandaj, Platforma e organizatave të shoqërisë civile për luftën kundër korrupsionit i kërkon Parlamentit që të ndalojë menjëherë miratimin e këtij Propozim-ligji dhe të refuzojë shqyrtimin e tij me procedurë të shkurtuar. Propozuesit duhet ta tërheqin propozimin dhe ta paraqesin atë për konsultim publik përmes ENER, me një vlerësim të ndikimit rregullator të kryer dhe pa dispozita që devijojnë nga Ligji për Prokurimin Publik.

Platforma gjithashtu i bën thirrje Komisionit Shtetëror për Parandalimin e Korrupsionit që ta shqyrtojë Propozim-ligjin nga perspektiva e rreziqeve të korrupsionit dhe t’i paraqesë një mendim publikut dhe Parlamentit.